Skip to content
Organizacja Zakładu arrow O nas arrow Historia Szpitala
Historia szpitala
OKRES MIEDZYWOJENNY
Powstanie i rozwój szpitala
Kraj po 1918 r.
Kraj po odzyskaniu wolno┼Ťci w 1918 r. przyst─ůpi┼é do uporz─ůdkowania poszczególnych dziedzin ┼╝ycia.
Zaniedbania w zakresie lecznictwa psychiatrycznego by┼éy ogromne. Jedyne jednostki szpitalne w tej specjalno┼Ťci
po prawej stronie Wis┼éy by┼éy nast─Öpuj─ůce:dr Zygmunt Brodowicz
  • Klinika Neurologiczno-Psychiatryczna USB w Wilnie (50 ┼éó┼╝ek)
  • Oddzia┼é psychiatryczny w Miejskim Szpitalu ┼╗ydowskim w Wilnie (kilkadziesi─ůt ┼éó┼╝ek)
  • Klinika Psychiatryczna UJK we Lwowie (72 ┼éó┼╝ka)
  • Oddzia┼é psychiatryczny w Powiatowym Szpitalu Powszechnym we Lwowie (kilkadziesi─ůt ┼éó┼╝ek)
250 ┼éó┼╝ek psychiatrycznych na 16 mln ludno┼Ťci by┼éo tylko symbolem zabezpieczenia leczniczego.
Komitet organizacyjny  
    4 lutego 1927 r. Pu┼ékownik dr Zygmunt Brodowicz (na zdj─Öciu) zosta┼é mianowany Naczelnikiem  Wydzia┼éu w Wojewódzkim Urz─Ödzie w Bia┼éymstoku, gdzie obj─ů┼é Wydzia┼é Pracy i Opieki Spo┼éecznej, a nast─Öpnie Zdrowia. Ju┼╝ 8 listopada tego┼╝ roku dr Brodowicz zwo┼éa┼é zebranie komitetu organizacyjnego urz─Ödowych osób zainteresowanych budow─ů i uruchomieniem szpitala psychiatrycznego.
Zebrany Komitet postanowi┼é opracowa─ç statut zwi─ůzku, zebra─ç fundusze i wyszuka─ç odpowiedni obiekt do budowy wielo┼éó┼╝kowego szpitala, który w istotnym stopniu móg┼é zabezpieczy─ç leczenie psychiczne osób z wielu, zw┼éaszcza wschodnich województw.
Zwi─ůzek Mi─Ödzykomunalny dla Za┼éo┼╝enia i Utrzymania Wojewódzkiego Zak┼éadu Psychiatrycznego
     7 marca 1929 r. Odby┼éo si─Ö zebranie, na którym uchwalono statut zwi─ůzku i wybrano jego w┼éadze. Prezesem zosta┼é dr Brodowicz. Zwi─ůzkowi nadano nazw─Ö Bia┼éostocki Zwi─ůzek Mi─Ödzykomunalny dla Za┼éo┼╝enia i Utrzymania Wojewódzkiego Zak┼éadu Psychiatrycznego. Zrzesza┼é on szereg znanych osobisto┼Ťci, ale g┼éównymi cz┼éonkami by┼éy rady powiatowe i wojewódzkie (sejmiki). Cz┼éonkowie wp┼éacali udzia┼éy pieni─Ö┼╝ne, które mia┼éy by─ç podstawowym funduszem budowy i uruchomienia szpitala. W zamian szpital w pierwszym rz─Ödzie i po zni┼╝onych op┼éatach przyjmowa┼éby do leczenia chorych z regionu cz┼éonków. Po zgromadzeniu udzia┼éów cz┼éonkowskich oraz otrzymaniu jednorazowej dotacji ze Skarbu Pa┼ästwa i Zak┼éadu Ubezpiecze┼ä Spo┼éecznych, przyst─ůpiono do zakupu wyszukanego wcze┼Ťniej obiektu przysz┼éego szpitala.
Budynek Szpitala
       Zakupiony obiekt mie┼Ťci┼é si─Ö w Choroszczy. By┼éy to ruiny spalonej w 1915 r. przez cofaj─ůc─ů si─Ö armi─Ö rosyjsk─ů fabryki sukna, koców
i kortu K.A. Moesa. Transakcj─Ö kupna-sprzeda┼╝y ruin fabryki wraz z 141 ha gruntów zawarto w ko┼äcu 1929 r. Sk─ůpe fundusze zmusza┼éy do wykorzystania istniej─ůcych budowli, ich remontu i przerobienia z hal fabrycznych na sale szpitalne. Z nadziej─ů zapatrywano si─Ö na rozleg┼ée grunta – przysz┼ée gospodarstwo przyszpitalne. Natychmiast po kupnie przyst─ůpiono do prac remontowo-budowlano-adaptacyjnych. Dzisiejszy szpital zachowa┼é dawn─ů architektur─Ö budynków i ich usytuowanie przestrzenne.
Bia┼éostocki Wojewódzki Szpital dla Psychicznie i Nerwowo Chorych
    Dyrektorem szpitala zosta┼é, z konkursu, dr Stanis┼éaw Deresz (na zdj─Öciu drugi od lewej) w 1931 r. W 1930 r. zaanga┼╝owano pierwszych lekarzy – Jadwig─Ö iW┼éodzimierza Bernasiewiczów, Henryka Ro┼╝kowskiego i Waleriana Terajewicza.Pierwsz─ů cz─Ö┼Ť─ç szpitaladr Stanis┼éaw Deresz w wyremontowanych i adaptowanych budynkach na 400 ┼éó┼╝ek otwarto 25 listopada 1930 r. Szpital nazwano „Bia┼éostocki Wojewódzki Szpital dla Psychicznie i Nerwowo Chorych”. Przeniesiono tu chorych z istniej─ůcego od roku oddzia┼éu psychiatrycznego Szpitala ┼╗ydowskiego w Bia┼éymstoku (oddzia┼é zlikwidowano). W styczniu 1931 r. W Szpitalu by┼éo ju┼╝ 420 chorych. W 1932 r. Zwi─ůzek znalaz┼é si─Ö w powa┼╝nych k┼éopotach finansowych, z których uratowa┼éo go przyst─ůpienie z cz┼éonkowskim wk┼éadem finansowym miasta sto┼éecznego i województwa Warszawy. 
Otwarcie szpitala - 25 listopada 1930 r.  
  Otwarcie szpitala 1930 r.
Rozwój szpitala 
     W 1932 r. szpital liczy┼é ju┼╝ 480 ┼éó┼╝ek, a w 1933 r. – 800 ┼éó┼╝ek. Spokojnych chorych oddawano pod opiek─Ö rodzin zamieszka┼éych w odleg┼éo┼Ťci 8-10 km od Szpitala. By┼éa to opieka typu adneksyjnego – chorzy mieszkali poza Szpitalem, ale byli w ┼Ťcis┼éej z nim ┼é─ůczno┼Ťci, korzystali z fachowej opieki, ubioru,bielizny osobistej i po┼Ťcielowej, ┼éó┼╝ek, ustalonego sposobu leczenia, leków i urz─ůdze┼ä. T─Ö form─Ö leczenia pierwszy i jedyny w kraju zastosowa┼é w┼éa┼Ťnie szpital w Choroszczy. Z tej formy leczenia w 1933 r. korzysta┼éo ju┼╝ 250 chorych, a w 1934 r. 450 chorych.Przy takiej liczbie chorych w Szpitalu by┼éo etatowo zatrudnionych nie wi─Öcej ni┼╝ 15 lekarzy, pomagali im lekarze praktykanci.
personel szpitala z 1932 r.
Zakres leczenia
    Przebywaj─ůcy w szpitalu chorzy byli leczeni z powodu 22 ró┼╝nych, podstawowych chorób, ale najwi─Öcej z powodu schizofrenii i kolejno – niedorozwoju umys┼éowego, padaczki, pora┼╝enia post─Öpuj─ůcego oraz zaburze┼ä psychicznych po urazach, a nast─Öpnie pochodzenia mia┼╝d┼╝ycowego. W zakres aktualnego leczenia wchodzi┼éa tak┼╝e terapia zaj─Öciowa. Przebywaj─ůcy w Szpitalu chorzy, w zale┼╝no┼Ťci od ich stanu fizycznego, psychicznego, zawodu i wykszta┼écenia pomagali w pracach na roli, przy ogrodnictwie, przy hodowli byd┼éa, owiec, ┼Ťwi┼ä i ró┼╝nego rodzaju warsztatach rzemie┼Ťlniczych. W ramach zaj─Ö─ç terapeutycznych prowadzono tu ró┼╝nego rodzaju wytwórczo┼Ť─ç artystyczn─ů – wyrób zabawek, haftów, rze┼║b, obrazów, itp.Opiek─Ö nad pacjentami wypisanymi, Szpital kontynuowa┼é poprzez zorganizowan─ů przez siebie Przychodni─Ö Psychiatryczn─ů w Bia┼éymstoku.
Zaplecze Szpitala
    Szpital posiada┼é w┼éasne laboratorium sk┼éadaj─ůce si─Ö z dzia┼éu anatomiczno-histologicznego, chemiczno-biologicznego i do┼Ťwiadczalnego. Kierownikiem ca┼éo┼Ťci by┼é dr Stanis┼éaw Hryniewicz. Ponadto Szpital dysponowa┼é w┼éasn─ů aptek─ů, gabinetem dentystycznym z lekarzem dentyst─ů, prosektorium z pracowni─ů histopatologiczn─ů, wyodr─Öbnionym cmentarzem, ko┼Ťcio┼éem i kinem. Posiada┼é te┼╝ w┼éasne gospodarstwo rolne (141 ha), zwane folwarkiem. Hodowano tu konie, krowy, owce, drób, ryby, a nawet pszczo┼éy. Uprawiano zbo┼╝a, ziemniaki, ┼é─ůki, kopano torf. Oko┼éo 15 ha zajmowa┼éy ogrody owocowo-warzywne. Do prowadzenia dzia┼éalno┼Ťci rolniczo-hodowlanej Szpital przygotowa┼é odpowiednie magazyny zbo┼╝owe, okopowe, lodowni─Ö, piekarni─Ö, masarni─Ö, itp.. Szpital dysponowa┼é tak┼╝e w┼éasn─ů elektrowni─ů, wodoci─ůgiem i kanalizacj─ů. Na terenie szpitala mie┼Ťci┼éy si─Ö 2-8 pokojowe mieszkania dla pracowników oraz dom dr Brodowicza.
Personel Szpitala
      Personel administracyjny Spitala liczy┼é 40 osób, W jego sk┼éadzie 60% stanowi┼éy piel─Ögniarki, a reszta – urz─Ödnicy i inne potrzebne do funkcji Szpitala zawody. Do bezpo┼Ťredniej obs┼éugi chorych i sal Szpital zatrudnia┼é oko┼éo 80 sanitariuszy.Do dzia┼éalno┼Ťci rolniczo-ogrodniczo-technicznej zatrudniano 34 pracowników. W 1934 r. nad 800 chorymi przebywaj─ůcymi w szpitalu oraz 450 pozostaj─ůcymi w opiece pozazak┼éadowej czuwa┼éo, administrowa┼éo i leczy┼éo 127 osób. ┼ü─ůcznie z pracownikami rolniczo-ogrodniczo-technicznymi szpital zatrudnia┼é 161 osób.
  personel szpitala fot. nr 3personel szpitala fot. nr 4
Działania na rzecz miasta
    Z dzia┼éa┼ä Szpitala na rzecz miasta nale┼╝y wymieni─ç wydawanie w okresie zimowym 50 obiadów dziennie bezrobotnym oraz dokarmianie 70 biednych dzieci w szkole. Szpital wspó┼édzia┼éa┼é w prowadzeniu stra┼╝y ogniowej, kasie samopomocy, „Strzelca”, PCK, itp. Kino szpitalne i biblioteka by┼éy dost─Öpne wszystkim mieszka┼äcom miasta, a ponadto spora ich liczba korzysta┼éa z wytwarzanej w Szpitalu energii elektrycznej. Jeden z wyremontowanych budynków Szpital wyposa┼╝y┼é i utrzymuj─ůc go gospodarczo przeznaczy┼é na jedyn─ů w Choroszczy szko┼é─Ö powszechn─ů(podstawow─ů).Szpital poprzez opiek─Ö pozazak┼éadow─ů tak┼╝e do wsi wnosi┼é pozytywne elementy. Suma 30 z┼é miesi─Öcznie za jednego pacjenta by┼éa licz─ůc─ů si─Ö pozycj─ů w bud┼╝ecie wiejskiej rodziny, aby uzyska─ç do niej dost─Öp rodzina musia┼éa wykaza─ç si─Ö odpowiednim porz─ůdkiem swojego domu, nale┼╝ycie prowadzonym gospodarstwem, a tak┼╝e kultur─ů osobist─ů.
 

SZPITAL W CZASIE II WOJNY ŚWIATOWEJ 1939-1944 r.

 
    Przed wybuchem II wojny ┼Ťwiatowej Szpital sprawowa┼é opiek─Ö nad 2000 chorych, z czego oko┼éo 900 znajdowa┼éo si─Ö w Szpitalu za┼Ť oko┼éo 1100 chorych przebywa┼éo w opiece rodzinnej pozazak┼éadowej umiejscowionej w 30 miejscowo┼Ťciach. W ostatnich dniach sierpnia i na pocz─ůtku wrze┼Ťnia 1939 r. dodatkowo oko┼éo 400 chorych umys┼éowo ze Szpitala ┼Ťw. Jana Bo┼╝ego w Warszawie zosta┼éo przewiezionych do Choroszczy.
Ewakuacja szpitala przez Rosjan
     W grudniu 1940 r. w┼éadze radzieckie postanowi┼éy, ze wzgl─Ödów wojskowych, zlikwidowa─ç szpital, a chorych przewie┼║─ç do szpitali psychiatrycznych w g┼é─ůb Zwi─ůzku Radzieckiego, w budynkach za┼Ť poszpitalnych rozkwaterowa─ç wojsko. W styczniu 1941 r. chorych transportem kolejowym wywieziono do Mi┼äska, Smole┼äska, Czerniowca, Dniepropietrowska, Winnicy, Kostromy, Kurska i Stara We┼Ť. Pozosta┼éo jednak kilkadziesi─ůt chorych nie nadaj─ůcych si─Ö do transportu i ich umieszczono w budynku plebanii, a somatycznie chorych w cz─Ö┼Ťci domu Brodowicza. Zostali chorzy b─Öd─ůcy w leczeniu pozazak┼éadowym. Byli oni leczeni w dotychczasowy sposób przez pozosta┼éy personel, zgromadzony przy chorych umieszczonych na plebanii (oko┼éo 100). Taki stan rzeczy istnia┼é w chwili wkroczenia na Bia┼éostocczyzn─Ö Niemców w czerwcu 1941 r.
wywóz chorych do Francjiwywóz chorych do Francjiwywóz chorych do Francji
 
Ewakuacja szpitala przez Niemców 
     W dniu wybuchu dzia┼éa┼ä wojennych pomi─Ödzy Niemcami a Zwi─ůzkiem Radzieckim w czerwcu 1941 r. u opiekunów pozostawa┼éo 690 chorych, a w Szpitalu kilkudziesi─Öciu. Postanowiono ewakuowa─ç Szpital na sposób inny – niemiecki. Niemcy zapowiedzieli, ┼╝e za par─Ö dni zabior─ů ze Szpitala chorych. W oznaczonym dniu zajecha┼éy wozy ci─Ö┼╝arowe i autobusy pod eskort─ů wojskow─ů i chorych grupami wywo┼╝ono do s─ůsiedniego lasku – pod Nowosió┼ékami. Po salwie karabinu maszynowego, puste wozy wraca┼éy do Szpitala. Chorych nie zabijali gestapowcy – ale ┼╝o┼énierze niemieccy. Nast─Öpnie Niemcy wydali rozkaz, aby opiekunowie przywie┼║li do Choroszczy wszystkich chorych, znajduj─ůcych si─Ö w opiece pozazak┼éadowej. Wszystkich dostarczonych chorych wywo┼╝ono do lasku pod Nowosió┼ékami, gdzie ich rozstrzeliwano. Niemcy rozstrzelali ┼é─ůcznie 464 chorych i zlikwidowali ostatecznie zarówno Szpital, jak i opiek─Ö pozazak┼éadow─ů.
 
Losy chorych
    Liczb─Ö 464 zamordowanych chorych w masowej egzekucji, któr─ů przeprowadzono w Nowosió┼ékach, nale┼╝y uzna─ç za minimaln─ů. Je┼╝eli uwzgl─Ödni si─Ö liczb─Ö 590 chorych, którzy w dniu 22 czerwca 1941 r. przebywali w opiece pozazak┼éadowej oraz kilkudziesi─Öciu chorych znajduj─ůcych si─Ö w szpitalu, to liczba 700 zamordowanych mo┼╝e by─ç prawdopodobna.Dla upami─Ötnienia pomordowanych, w miejscu zbrodni w Nowosió┼ékach, stoi pomnik. Przed Szpitalem w Choroszczy znajduje si─Ö tak┼╝e kamienny obelisk z napisem „Ofiarom faszyzmu”. Przypomina on wszystkim, którzy przyje┼╝d┼╝aj─ů czy przychodz─ů do Szpitala o lasach jakie zgotowa┼éa chorym totalitarna ideologia nienawi┼Ťci.Tragicznie zako┼äczy┼é si─Ö pierwszy i chyba naj┼Ťwietniejszy rozdzia┼é Szpitala Psychiatrycznego i jego chorych.
Szpital pod koniec wojny
      Niemcy na terenie by┼éego Szpitala urz─ůdzili obóz dla sowieckich je┼äców wojennych, a tak┼╝e ulokowali tu rannych czerwonoarmistów le┼╝─ůcych w bia┼éostockich szpitalach. Jedni i drudzy zgin─Öli. W okresie pó┼║niejszym przebywali tam tak┼╝e je┼äcy w┼éoscy.Niekonserwowane, pozbawione okien, drzwi i dachów budynki uleg┼éy znacznej dewastacji i zniszczeniu. Zdewastowano wszelkie urz─ůdzeniagospodarczo-techniczne.Po wycofaniu si─Ö Niemców w 1944 r. budynki i teren poszpitalny zaj─Ö┼éy wojska sowieckie, które urz─ůdzi┼éy tu m.in. przej┼Ťciowy obóz dla by┼éych je┼äców wojsk alianckich.Brak szpitala psychiatrycznego w wyzwolonej Bia┼éostocczy┼║nie sk┼éoni┼é odpowiednie w┼éadze do otwarcia 60-┼éó┼╝kowego oddzia┼éu psychiatrycznego w budynku s─ůsiaduj─ůcym ze Szpitalem PCK. Wiadomym by┼éo, ┼╝e jest to rozwi─ůzanie dora┼║ne. Powtórzy┼éa si─Ö sytuacja sprzed 1930 r.
 

DRUGI I DALSZY CI─äG SZPITALA

 
kserokopia pisma dr Brodowicza zezwalaj─ůcego dr Szymborskiemu na wskrzeszenie choroszcza┼äskiego szpitala.Odbudowa i ponowny rozwój 
Pierwsze kroki
     Dalsze losy Szpitala zwi─ůzane s─ů z osob─ů dr Bogdana Szymborskiego (na zdj─Öciu). Lekarz ten po wyzwoleniu Bia┼éostocczyzny prowadzi┼é dawny Szpital Sejmikowy w Knyszynie. W 1945 r. wyjedna┼é on u sowieckiego komendanta Choroszczy odst─ůpienie poszpitalnego pawilonu nr 1, do którego odrestaurowania niezw┼éocznie przyst─ůpili byli pracownicy szpitala i miejscowa ludno┼Ť─ç. W lutym 1945 r. s─ůdzono, ┼╝e Szpital jest w┼éasno┼Ťci─ů Mi─Ödzykomunalnego Zwi─ůzku. Do organizacji i dogl─ůdania robót Szymborski przyje┼╝d┼╝a┼é z Knyszyna.We wrze┼Ťniu 1947 r. 220-┼éó┼╝kowy pawilon by┼é ju┼╝ gotowy. Przyj─Öto pierwszych 167 chorych (zlikwidowano oddzia┼é psychiatryczny przy Szpitalu PCK). Przyst─ůpiono do remontu pozosta┼éych pawilonów opuszczonych przez Czerwon─ů Armi─Ö.
 
Pa┼ästwowy Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych   w Choroszczy
 Dyrektorzy szpitala:
  • dr B. Szymborski do 1948 r.
  • dr J. Bernasiewicz do 1953 r.
  • dr S. Skibski do 1956 r.
  • dr J. Bartoszewski do 1962 r.
  • dr B. Szymborski do 1972 r.
  • dr M. Domys┼éawski do 1980 r.
  • dr T. Borowski do 1985 r.
  • dr A. Kuczy┼äski od 1985 r. do lipca 2005 r.
  • dr M. Mikulski od sierpnia 2005 r. do  marca 2009 r.
  • mgr in┼╝. Tomasz Go┼║dzikiewicz od marca 2009 r.
 
 

Imieniny

24 Kwietnia 2017
Poniedzia│ek
Imieniny obchodz▒:
Aleksander, Aleksy,
Egbert, Erwin,
Erwina, Fidelis,
Grzegorz, Horacy,
Horacjusz, Zbroimir
Do ko˝ca roku zosta│o 252 dni.

Licznik

Odwiedzin dzisiaj: 13
miesi─Öcznie: 5381
Wszystkich odwiedzin: 469867

certyfikaty

 

 

e-rejestracja


Pop-Up