|
|
Organizacja Zakładu 
O nas Historia Szpitala
O nas Historia Szpitala
| Historia szpitala |
Powstanie i rozwój szpitala Kraj po 1918 r. Kraj po odzyskaniu wolności w 1918 r. przystąpił do uporządkowania poszczególnych dziedzin życia. Zaniedbania w zakresie lecznictwa psychiatrycznego były ogromne. Jedyne jednostki szpitalne w tej specjalności po prawej stronie Wisły były następujące: 
Komitet organizacyjny Zebrany Komitet postanowił opracować statut związku, zebrać fundusze i wyszukać odpowiedni obiekt do budowy wielołóżkowego szpitala, który w istotnym stopniu mógł zabezpieczyć leczenie psychiczne osób z wielu, zwłaszcza wschodnich województw. Związek Międzykomunalny dla Założenia i Utrzymania Wojewódzkiego Zakładu Psychiatrycznego 7 marca 1929 r. Odbyło się zebranie, na którym uchwalono statut związku i wybrano jego władze. Prezesem został dr Brodowicz. Związkowi nadano nazwę Białostocki Związek Międzykomunalny dla Założenia i Utrzymania Wojewódzkiego Zakładu Psychiatrycznego. Zrzeszał on szereg znanych osobistości, ale głównymi członkami były rady powiatowe i wojewódzkie (sejmiki). Członkowie wpłacali udziały pieniężne, które miały być podstawowym funduszem budowy i uruchomienia szpitala. W zamian szpital w pierwszym rzędzie i po zniżonych opłatach przyjmowałby do leczenia chorych z regionu członków. Po zgromadzeniu udziałów członkowskich oraz otrzymaniu jednorazowej dotacji ze Skarbu Państwa i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przystąpiono do zakupu wyszukanego wcześniej obiektu przyszłego szpitala. Budynek Szpitala Zakupiony obiekt mieścił się w Choroszczy. Były to ruiny spalonej w 1915 r. przez cofającą się armię rosyjską fabryki sukna, koców i kortu K.A. Moesa. Transakcję kupna-sprzedaży ruin fabryki wraz z 141 ha gruntów zawarto w końcu 1929 r. Skąpe fundusze zmuszały do wykorzystania istniejących budowli, ich remontu i przerobienia z hal fabrycznych na sale szpitalne. Z nadzieją zapatrywano się na rozległe grunta – przyszłe gospodarstwo przyszpitalne. Natychmiast po kupnie przystąpiono do prac remontowo-budowlano-adaptacyjnych. Dzisiejszy szpital zachował dawną architekturę budynków i ich usytuowanie przestrzenne. Białostocki Wojewódzki Szpital dla Psychicznie i Nerwowo Chorych Dyrektorem szpitala został, z konkursu, dr Stanisław Deresz (na zdjęciu drugi od lewej) w 1931 r. W 1930 r. zaangażowano pierwszych lekarzy – Jadwigę iWłodzimierza Bernasiewiczów, Henryka Rożkowskiego i Waleriana Terajewicza.Pierwszą część szpitala  w wyremontowanych i adaptowanych budynkach na 400 łóżek otwarto 25 listopada 1930 r. Szpital nazwano „Białostocki Wojewódzki Szpital dla Psychicznie i Nerwowo Chorych”. Przeniesiono tu chorych z istniejącego od roku oddziału psychiatrycznego Szpitala Żydowskiego w Białymstoku (oddział zlikwidowano). W styczniu 1931 r. W Szpitalu było już 420 chorych. W 1932 r. Związek znalazł się w poważnych kłopotach finansowych, z których uratowało go przystąpienie z członkowskim wkładem finansowym miasta stołecznego i województwa Warszawy. Otwarcie szpitala - 25 listopada 1930 r.    Rozwój szpitala W 1932 r. szpital liczył już 480 łóżek, a w 1933 r. – 800 łóżek. Spokojnych chorych oddawano pod opiekę rodzin zamieszkałych w odległości 8-10 km od Szpitala. Była to opieka typu adneksyjnego – chorzy mieszkali poza Szpitalem, ale byli w ścisłej z nim łączności, korzystali z fachowej opieki, ubioru,bielizny osobistej i pościelowej, łóżek, ustalonego sposobu leczenia, leków i urządzeń. Tę formę leczenia pierwszy i jedyny w kraju zastosował właśnie szpital w Choroszczy. Z tej formy leczenia w 1933 r. korzystało już 250 chorych, a w 1934 r. 450 chorych.Przy takiej liczbie chorych w Szpitalu było etatowo zatrudnionych nie więcej niż 15 lekarzy, pomagali im lekarze praktykanci.  Zakres leczenia Przebywający w szpitalu chorzy byli leczeni z powodu 22 różnych, podstawowych chorób, ale najwięcej z powodu schizofrenii i kolejno – niedorozwoju umysłowego, padaczki, porażenia postępującego oraz zaburzeń psychicznych po urazach, a następnie pochodzenia miażdżycowego. W zakres aktualnego leczenia wchodziła także terapia zajęciowa. Przebywający w Szpitalu chorzy, w zależności od ich stanu fizycznego, psychicznego, zawodu i wykształcenia pomagali w pracach na roli, przy ogrodnictwie, przy hodowli bydła, owiec, świń i różnego rodzaju warsztatach rzemieślniczych. W ramach zajęć terapeutycznych prowadzono tu różnego rodzaju wytwórczość artystyczną – wyrób zabawek, haftów, rzeźb, obrazów, itp.Opiekę nad pacjentami wypisanymi, Szpital kontynuował poprzez zorganizowaną przez siebie Przychodnię Psychiatryczną w Białymstoku. Zaplecze Szpitala Szpital posiadał własne laboratorium składające się z działu anatomiczno-histologicznego, chemiczno-biologicznego i doświadczalnego. Kierownikiem całości był dr Stanisław Hryniewicz. Ponadto Szpital dysponował własną apteką, gabinetem dentystycznym z lekarzem dentystą, prosektorium z pracownią histopatologiczną, wyodrębnionym cmentarzem, kościołem i kinem. Posiadał też własne gospodarstwo rolne (141 ha), zwane folwarkiem. Hodowano tu konie, krowy, owce, drób, ryby, a nawet pszczoły. Uprawiano zboża, ziemniaki, łąki, kopano torf. Około 15 ha zajmowały ogrody owocowo-warzywne. Do prowadzenia działalności rolniczo-hodowlanej Szpital przygotował odpowiednie magazyny zbożowe, okopowe, lodownię, piekarnię, masarnię, itp.. Szpital dysponował także własną elektrownią, wodociągiem i kanalizacją. Na terenie szpitala mieściły się 2-8 pokojowe mieszkania dla pracowników oraz dom dr Brodowicza. Personel Szpitala Personel administracyjny Spitala liczył 40 osób, W jego składzie 60% stanowiły pielęgniarki, a reszta – urzędnicy i inne potrzebne do funkcji Szpitala zawody. Do bezpośredniej obsługi chorych i sal Szpital zatrudniał około 80 sanitariuszy.Do działalności rolniczo-ogrodniczo-technicznej zatrudniano 34 pracowników. W 1934 r. nad 800 chorymi przebywającymi w szpitalu oraz 450 pozostającymi w opiece pozazakładowej czuwało, administrowało i leczyło 127 osób. Łącznie z pracownikami rolniczo-ogrodniczo-technicznymi szpital zatrudniał 161 osób.     Działania na rzecz miasta Z działań Szpitala na rzecz miasta należy wymienić wydawanie w okresie zimowym 50 obiadów dziennie bezrobotnym oraz dokarmianie 70 biednych dzieci w szkole. Szpital współdziałał w prowadzeniu straży ogniowej, kasie samopomocy, „Strzelca”, PCK, itp. Kino szpitalne i biblioteka były dostępne wszystkim mieszkańcom miasta, a ponadto spora ich liczba korzystała z wytwarzanej w Szpitalu energii elektrycznej. Jeden z wyremontowanych budynków Szpital wyposażył i utrzymując go gospodarczo przeznaczył na jedyną w Choroszczy szkołę powszechną(podstawową).Szpital poprzez opiekę pozazakładową także do wsi wnosił pozytywne elementy. Suma 30 zł miesięcznie za jednego pacjenta była liczącą się pozycją w budżecie wiejskiej rodziny, aby uzyskać do niej dostęp rodzina musiała wykazać się odpowiednim porządkiem swojego domu, należycie prowadzonym gospodarstwem, a także kulturą osobistą.
Przed wybuchem II wojny światowej Szpital sprawował opiekę nad 2000 chorych, z czego około 900 znajdowało się w Szpitalu zaś około 1100 chorych przebywało w opiece rodzinnej pozazakładowej umiejscowionej w 30 miejscowościach. W ostatnich dniach sierpnia i na początku września 1939 r. dodatkowo około 400 chorych umysłowo ze Szpitala św. Jana Bożego w Warszawie zostało przewiezionych do Choroszczy. Ewakuacja szpitala przez Rosjan W grudniu 1940 r. władze radzieckie postanowiły, ze względów wojskowych, zlikwidować szpital, a chorych przewieźć do szpitali psychiatrycznych w głąb Związku Radzieckiego, w budynkach zaś poszpitalnych rozkwaterować wojsko. W styczniu 1941 r. chorych transportem kolejowym wywieziono do Mińska, Smoleńska, Czerniowca, Dniepropietrowska, Winnicy, Kostromy, Kurska i Stara Weś. Pozostało jednak kilkadziesiąt chorych nie nadających się do transportu i ich umieszczono w budynku plebanii, a somatycznie chorych w części domu Brodowicza. Zostali chorzy będący w leczeniu pozazakładowym. Byli oni leczeni w dotychczasowy sposób przez pozostały personel, zgromadzony przy chorych umieszczonych na plebanii (około 100). Taki stan rzeczy istniał w chwili wkroczenia na Białostocczyznę Niemców w czerwcu 1941 r.    Ewakuacja szpitala przez Niemców W dniu wybuchu działań wojennych pomiędzy Niemcami a Związkiem Radzieckim w czerwcu 1941 r. u opiekunów pozostawało 690 chorych, a w Szpitalu kilkudziesięciu. Postanowiono ewakuować Szpital na sposób inny – niemiecki. Niemcy zapowiedzieli, że za parę dni zabiorą ze Szpitala chorych. W oznaczonym dniu zajechały wozy ciężarowe i autobusy pod eskortą wojskową i chorych grupami wywożono do sąsiedniego lasku – pod Nowosiółkami. Po salwie karabinu maszynowego, puste wozy wracały do Szpitala. Chorych nie zabijali gestapowcy – ale żołnierze niemieccy. Następnie Niemcy wydali rozkaz, aby opiekunowie przywieźli do Choroszczy wszystkich chorych, znajdujących się w opiece pozazakładowej. Wszystkich dostarczonych chorych wywożono do lasku pod Nowosiółkami, gdzie ich rozstrzeliwano. Niemcy rozstrzelali łącznie 464 chorych i zlikwidowali ostatecznie zarówno Szpital, jak i opiekę pozazakładową. Losy chorych Liczbę 464 zamordowanych chorych w masowej egzekucji, którą przeprowadzono w Nowosiółkach, należy uznać za minimalną. Jeżeli uwzględni się liczbę 590 chorych, którzy w dniu 22 czerwca 1941 r. przebywali w opiece pozazakładowej oraz kilkudziesięciu chorych znajdujących się w szpitalu, to liczba 700 zamordowanych może być prawdopodobna.Dla upamiętnienia pomordowanych, w miejscu zbrodni w Nowosiółkach, stoi pomnik. Przed Szpitalem w Choroszczy znajduje się także kamienny obelisk z napisem „Ofiarom faszyzmu”. Przypomina on wszystkim, którzy przyjeżdżają czy przychodzą do Szpitala o lasach jakie zgotowała chorym totalitarna ideologia nienawiści.Tragicznie zakończył się pierwszy i chyba najświetniejszy rozdział Szpitala Psychiatrycznego i jego chorych. Szpital pod koniec wojny Niemcy na terenie byłego Szpitala urządzili obóz dla sowieckich jeńców wojennych, a także ulokowali tu rannych czerwonoarmistów leżących w białostockich szpitalach. Jedni i drudzy zginęli. W okresie późniejszym przebywali tam także jeńcy włoscy.Niekonserwowane, pozbawione okien, drzwi i dachów budynki uległy znacznej dewastacji i zniszczeniu. Zdewastowano wszelkie urządzeniagospodarczo-techniczne.Po wycofaniu się Niemców w 1944 r. budynki i teren poszpitalny zajęły wojska sowieckie, które urządziły tu m.in. przejściowy obóz dla byłych jeńców wojsk alianckich.Brak szpitala psychiatrycznego w wyzwolonej Białostocczyźnie skłonił odpowiednie władze do otwarcia 60-łóżkowego oddziału psychiatrycznego w budynku sąsiadującym ze Szpitalem PCK. Wiadomym było, że jest to rozwiązanie doraźne. Powtórzyła się sytuacja sprzed 1930 r.
Pierwsze kroki Dalsze losy Szpitala związane są z osobą dr Bogdana Szymborskiego (na zdjęciu). Lekarz ten po wyzwoleniu Białostocczyzny prowadził dawny Szpital Sejmikowy w Knyszynie. W 1945 r. wyjednał on u sowieckiego komendanta Choroszczy odstąpienie poszpitalnego pawilonu nr 1, do którego odrestaurowania niezwłocznie przystąpili byli pracownicy szpitala i miejscowa ludność. W lutym 1945 r. sądzono, że Szpital jest własnością Międzykomunalnego Związku. Do organizacji i doglądania robót Szymborski przyjeżdżał z Knyszyna.We wrześniu 1947 r. 220-łóżkowy pawilon był już gotowy. Przyjęto pierwszych 167 chorych (zlikwidowano oddział psychiatryczny przy Szpitalu PCK). Przystąpiono do remontu pozostałych pawilonów opuszczonych przez Czerwoną Armię. Państwowy Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Choroszczy Dyrektorzy szpitala:
|
Odbudowa i ponowny rozwój 
